มัสยิดบางอ้อ มัสยิดเก่าแก่ริมเจ้าพระยา อีกหนึ่งที่เที่ยวย่านบางพลัดที่ไม่ควรพลาด

ถ้าพูดถึงที่เที่ยวย่านบางพลัด หลายคนอาจนึกถึงแม่น้ำเจ้าพระยา วัดเก่า หรือตลาดในย่านจรัญสนิทวงศ์ แต่จริง ๆ แล้วบริเวณนี้ยังมีอีกหนึ่งสถานที่ที่ทั้งสวยและมีเรื่องราวทางประวัติศาสตร์น่าสนใจมาก นั่นคือ มัสยิดบางอ้อ หรือ มัสยิดอุบูดียะห์

มัสยิดแห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ประกอบศาสนกิจของชาวมุสลิมเท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์ชุมชนบางอ้อ ตัวอาคารมีอายุถึง 100 ปี และแสดงถึงมัสยิดที่มีความผูกพันกับแม่น้ำเจ้าพระยามาอย่างยาวนาน และเป็นอีกหนึ่งจุดที่ทำให้เราเห็นว่าบางพลัดมีความหลากหลายทางวัฒนธรรมมากกว่าที่หลายคนคิด

เรื่องราวของชาวมุสลิมในย่านนี้ย้อนกลับไปได้ไกลถึงช่วงปลายกรุงศรีอยุธยาและกรุงธนบุรี โดยมีชาวมุสลิมหลายกลุ่มตั้งถิ่นฐานตามแนวแม่น้ำและคลองฝั่งธนบุรี ต่อมาในช่วงต้นรัชกาลที่ 5 มีครอบครัวมุสลิมเข้ามาตั้งหลักแหล่งในบางอ้อมากขึ้น ประกอบอาชีพค้าขาย เดินเรือ และค้าไม้ซุงริมเจ้าพระยา หลายครอบครัวอาศัยอยู่บนแพ จึงเกิดคำเรียกชุมชนนี้ว่า “แขกแพ”

ในช่วงแรก ชาวมุสลิมในชุมชนใช้แพเป็นสถานที่รวมตัวประกอบศาสนกิจ ก่อนจะสร้างอาคารไม้ขึ้นบนฝั่ง และพัฒนามาเป็นมัสยิดถาวรในเวลาต่อมา ตามประวัติของมัสยิด อาคารหลังปัจจุบันสร้างเสร็จราว ฮ.ศ. 1339 หรือประมาณ พ.ศ. 2463–2464 ซึ่งอยู่ในช่วงต้นรัชกาลที่ 6 โดยแนวคิดและการพัฒนามัสยิดเริ่มมาตั้งแต่ช่วงปลายรัชกาลที่ 5

เพราะฉะนั้น ถ้าจะเขียนแบบเข้าใจง่าย อาจบอกว่า “มัสยิดบางอ้อมีรากประวัติศาสตร์มาตั้งแต่ชุมชนมุสลิมริมน้ำในสมัยอยุธยา และตัวมัสยิดถาวรที่เห็นในปัจจุบันสร้างขึ้นในช่วงปลายรัชกาลที่ 5 ถึงต้นรัชกาลที่ 6” จะตรงกับข้อมูลมากกว่าการบอกว่าสร้างในรัชกาลที่ 5 เพียงอย่างเดียวค่ะ

เสน่ห์ของมัสยิดบางอ้ออยู่ที่การผสมผสานสถาปัตยกรรมหลายแบบเข้าด้วยกัน ตัวอาคารหลักก่อด้วย อิฐถือปูน และมีองค์ประกอบแบบ Renaissance ที่เน้นความสมมาตร ขณะที่บริเวณหน้าบันตกแต่งด้วยลวดลายปูนปั้นที่มีกลิ่นอาย Baroque

จุดที่สะดุดตาที่สุดคือ โดมสีเขียวบนหออะซานคู่ ซึ่งได้รับอิทธิพลจากศิลปะ Mughal ผสมผสานอิทธิพลเปอร์เซีย อินเดีย และอิสลาม รูปทรงของโดมยังได้รับแรงบันดาลใจจากทั้งรูปดอกบัวและรูปภาชนะน้ำแบบอาหรับอีกด้วย

ภายในยังมี มิมบัรไม้สักแกะสลัก ซึ่งสร้างตามรูปแบบที่นิยมในสมัยรัชกาลที่ 5 และได้รับการอนุรักษ์ไว้จนถึงปัจจุบัน

ใกล้กันยังมี อาคารเจริญวิทยาคาร อาคารไม้แบบขนมปังขิงตะวันตกที่ตกแต่งด้วยไม้ฉลุและกระจกสี ยิ่งทำให้บริเวณมัสยิดแห่งนี้มีรายละเอียดทางสถาปัตยกรรมให้ดูเยอะกว่าที่คิดค่ะ

สามารถเข้าชมได้ค่ะ มัสยิดบางอ้อถูกนำเสนอโดยการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยในเส้นทาง Mosque Tour Bangkok และเปิดรับผู้สนใจเข้าชมด้านประวัติศาสตร์ สถาปัตยกรรม และวัฒนธรรมด้วย

อย่างไรก็ตาม มัสยิดยังเป็นสถานที่ประกอบศาสนกิจจริง ไม่ใช่พิพิธภัณฑ์ ดังนั้นผู้มาเยือนควรแต่งกายสุภาพ หลีกเลี่ยงการส่งเสียงดัง และไม่เข้าไปรบกวนในช่วงเวลาละหมาด หากต้องการถ่ายภาพภายในหรือถ่ายบุคคล ควรสอบถามผู้ดูแลก่อนจะดีที่สุดค่ะ

ขอขอบคุณภาพจาก มัสยิดบางอ้อ สามารถดูภาพเพิ่มเติมได้ที่ https://www.facebook.com/profile.php?id=10005756955547